गगन पक्ष र देउवा पक्षबीच एकता, संवाद र सहकार्य आजको आवश्यकता
नेपाली कांग्रेस नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको इतिहास बोकेको पुरानो र महत्वपूर्ण राजनीतिक शक्ति हो। यो पार्टी केवल एउटा राजनीतिक संगठन मात्र होइन, लोकतन्त्र, राष्ट्रियता, सामाजिक न्याय र जनताको अधिकारका लागि लामो समयदेखि संघर्ष गर्दै आएको संस्था हो। त्यसैले कांग्रेसभित्र देखिने आन्तरिक मतभेद, गुटगत प्रतिस्पर्धा र नेतृत्वबीचको दूरीले पार्टीका नेता–कार्यकर्तामात्र होइन, कांग्रेसलाई विश्वास गर्ने आम नागरिकलाई समेत चिन्तित बनाएको छ।

आज नेपाली कांग्रेसलाई कमजोर बनाउने सबैभन्दा ठूलो चुनौती बाहिरको प्रतिस्पर्धाभन्दा पहिले आन्तरिक अविश्वास र विभाजनको मानसिकता हो। नेतृत्वमा फरक विचार हुनु स्वाभाविक हो। पुस्ता, सोच, कार्यशैली र प्राथमिकतामा फरक हुनु पनि लोकतान्त्रिक पार्टीको विशेषता हो। तर फरक विचारलाई दुश्मनीमा बदल्नु हुँदैन।
त्यसैले गगन पक्ष र देउवा पक्षबीच आरोप–प्रत्यारोपभन्दा माथि उठेर संवाद, समझदारी र सहकार्यको वातावरण निर्माण गर्न म विशेष आग्रह गर्दछु।

१. व्यक्ति होइन, पार्टी पहिलो प्राथमिकता बनाऔँ

कांग्रेसमा को ठूलो नेता, को कुन पक्ष, कसको समर्थक भन्नेभन्दा महत्वपूर्ण कुरा नेपाली कांग्रेस कस्तो बनाउने? भन्ने हो।
नेतृत्व व्यक्ति केन्द्रित हुँदा कार्यकर्ता विभाजित हुन्छन्। तर विचार, नीति र संगठन केन्द्रित हुँदा पार्टी बलियो हुन्छ।
त्यसैले गगनजीको पक्ष होस् वा देउवाजीको पक्ष—दुवै पक्षले आफूलाई पहिले कांग्रेसको कार्यकर्ता र त्यसपछि मात्र कुनै नेताको समर्थकका रूपमा प्रस्तुत गर्न आवश्यक छ।

२. गगन पक्ष र देउवा पक्ष एकअर्काका प्रतिस्पर्धी होइनन्

लोकतान्त्रिक पार्टीमा नेतृत्वका लागि प्रतिस्पर्धा हुन्छ। त्यो प्रतिस्पर्धा आवश्यक पनि छ। तर प्रतिस्पर्धाको अन्तिम उद्देश्य पार्टीलाई कमजोर बनाउनु होइन, अझ सक्षम बनाउनु हुनुपर्छ।
आज गगन पक्षसँग नयाँ पुस्ताको ऊर्जा, नयाँ सोच र परिवर्तनको अपेक्षा जोडिएको छ। देउवा पक्षसँग लामो राजनीतिक अनुभव, संगठन सञ्चालनको अनुभव र पार्टीभित्रको ठूलो राजनीतिक योगदान जोडिएको छ।
नयाँ पुस्ताको ऊर्जा र पुरानो पुस्ताको अनुभव एक ठाउँमा जोड्न सकियो भने कांग्रेस अझ शक्तिशाली बन्न सक्छ।
त्यसैले एउटा पक्षले अर्को पक्षलाई समाप्त पार्ने होइन, एकअर्काको सकारात्मक पक्षलाई स्वीकार गर्दै अघि बढ्ने वातावरण बनाउनुपर्छ।

३. वरिष्ठ नेताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जालाई जोडौँ

देश परिवर्तनका लागि अनुभव पनि चाहिन्छ र नयाँ सोच पनि चाहिन्छ।
वरिष्ठ नेताहरूले प्राप्त गरेको राजनीतिक अनुभवलाई सम्मान गर्दै नयाँ पुस्तालाई जिम्मेवारी, अवसर र नेतृत्व विकासको ठाउँ दिनुपर्छ।
नयाँ पुस्ताले पनि विगतको योगदानलाई अस्वीकार गर्ने होइन, त्यसबाट सिक्दै सुधारका लागि अगाडि बढ्नुपर्छ।
अनुभव र ऊर्जा मिल्यो भने कांग्रेसभित्र पुस्तान्तरण पनि हुन्छ र संगठनको निरन्तरता पनि कायम रहन्छ।

४. गुट होइन, नीति र कार्यक्रमको प्रतिस्पर्धा गरौँ

कांग्रेसभित्र प्रतिस्पर्धा गर्नैपर्ने हो भने गुटको आधारमा होइन, नीति, विचार, कार्यक्रम र कामको आधारमा प्रतिस्पर्धा गरौँ।
कुन नेताले देशका लागि राम्रो नीति ल्याउन सक्छ?
कुन नेतृत्वले युवालाई अवसर दिन सक्छ?
कुन नेतृत्वले किसान, मजदुर, शिक्षक, कर्मचारी, व्यवसायी र आम नागरिकको समस्या समाधान गर्न सक्छ?
कुन नेतृत्वले पार्टी संगठनलाई गाउँदेखि केन्द्रसम्म बलियो बनाउन सक्छ?
यस्ता विषयमा बहस होस्। व्यक्ति र चरित्रमाथि अनावश्यक आरोप लगाएर पार्टीलाई कमजोर नबनाऔँ।

५. कार्यकर्ताको भावना बुझ्नुपर्छ

पार्टीका सामान्य कार्यकर्ता चुनावका बेला झण्डा बोकेर सडकमा उत्रिन्छन्, जनताको घरदैलोमा पुग्छन्, पार्टीका लागि समय र श्रम दिन्छन्।
तर नेतृत्वबीच विवाद हुँदा सबैभन्दा धेरै निराश हुने पनि त्यही कार्यकर्ता हो।
त्यसैले नेतृत्वले कार्यकर्ताको भावना बुझ्नुपर्छ।
कार्यकर्ताले गुटको झगडा होइन, एकताको सन्देश सुन्न चाहेका छन्।
उनीहरू नेताहरूबीचको व्यक्तिगत दूरी होइन, साझा लक्ष्य देख्न चाहन्छन्।

६. एकताको अर्थ विचार छोड्नु होइन

गगन पक्ष र देउवा पक्ष एक हुनु भनेको कसैले आफ्नो विचार त्याग्नु होइन।
एकता भनेको फरक विचारलाई सम्मान गर्दै साझा विषयमा सहकार्य गर्नु हो।
लोकतन्त्रमा मतभिन्नता हुन्छ। तर मतभिन्नता हुँदाहुँदै पनि एउटै पार्टी, एउटै संगठन र एउटै लोकतान्त्रिक उद्देश्यका लागि मिलेर काम गर्न सकिन्छ।
त्यसैले विचारमा प्रतिस्पर्धा गरौँ, व्यवहारमा सहकार्य गरौँ र पार्टीको हितमा एकजुट बनौँ।

७. विशेष पहल गरेर संवाद समिति बनाउनुपर्छ

पार्टी नेतृत्वले अब औपचारिक र अनौपचारिक संवादलाई निरन्तरता दिनुपर्छ।
गगन पक्ष र देउवा पक्षका प्रतिनिधिहरू सहभागी हुने गरी नियमित संवादको संयन्त्र बनाउन सकिन्छ।
त्यसले आपसी गलतफहमी घटाउने, विवाद समाधान गर्ने र साझा कार्यक्रम बनाउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

८. युवालाई अवसर, वरिष्ठलाई सम्मान

कांग्रेसको भविष्य युवासँग जोडिएको छ। त्यसैले युवालाई नेतृत्वमा आउने बाटो खुला गर्नुपर्छ।
तर नयाँ पुस्ता अगाडि आउँदा वरिष्ठ नेताको योगदान र सम्मान पनि कायम रहनुपर्छ।
वरिष्ठलाई सम्मान, युवालाई अवसर र योग्यतालाई प्राथमिकता—यही सन्तुलनले कांग्रेसलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन सक्छ।

९. जनताको मुद्दा केन्द्रमा राखौँ

पार्टीभित्रको विवादमा धेरै समय खर्च गर्नुभन्दा जनताको समस्या समाधानमा कांग्रेसले आफ्नो शक्ति लगाउनुपर्छ।
महँगी, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, उद्योग, पूर्वाधार, युवा पलायन, किसानको समस्या, शिक्षक तथा कर्मचारीका समस्या, निजी क्षेत्रका समस्या र स्थानीय विकासका विषयमा कांग्रेसले स्पष्ट दृष्टिकोण दिनुपर्छ।
जनताले अब केवल भाषण होइन, काम गर्ने राजनीतिक शक्ति खोजिरहेका छन्।

१०. आगामी पुस्ताका लागि उदाहरण बनौँ

आजका नेताहरूबीचको व्यवहार भोलिको पुस्ताले हेर्दैछ।
यदि हामीले असहमतिको नाममा एकअर्कालाई कमजोर बनायौँ भने नयाँ पुस्ताले राजनीतिलाई नकारात्मक रूपमा बुझ्न सक्छ।
तर यदि हामीले फरक विचार हुँदाहुँदै पनि संवाद, सम्मान र सहकार्यको संस्कार स्थापित गर्‍यौँ भने त्यो नेपाली लोकतन्त्रकै लागि राम्रो उदाहरण बन्न सक्छ।
नृप वडको विशेष सुझाव

१. गगन पक्ष र देउवा पक्षबीच नियमित उच्चस्तरीय संवाद गरियोस्।
२. व्यक्तिगत आरोप–प्रत्यारोप बन्द गरी नीतिगत बहसलाई प्राथमिकता दिइयोस्।
३. वरिष्ठ नेताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जालाई एकीकृत गरियोस्।
४. पार्टीभित्र गुटभन्दा संगठनलाई बलियो बनाउने अभियान चलाइयोस्।
५. योग्य, इमानदार र सक्रिय कार्यकर्तालाई जिम्मेवारी दिने प्रणाली विकास गरियोस्।
६. युवाको सहभागिता र नेतृत्व विकासका लागि स्पष्ट अवसर सिर्जना गरियोस्।
७. स्थानीय तहदेखि केन्द्रसम्म संगठनको वास्तविक अवस्था अध्ययन गरियोस्।
८. जनताको समस्या पहिचान गरेर कांग्रेसको स्पष्ट कार्ययोजना सार्वजनिक गरियोस्।
९. आन्तरिक विवाद समाधानका लागि स्थायी संवाद र समन्वय संयन्त्र बनाइयोस्।
१०. चुनाव वा अधिवेशनको समयमा मात्र होइन, सधैँ संगठन र जनताको बीचमा रहने संस्कार विकास गरियोस्।

एकताबाट हुने फाइदा

गगन पक्ष र देउवा पक्षबीच समझदारी र सहकार्य बढ्दा कांग्रेसको संगठनात्मक शक्ति बढ्नेछ। कार्यकर्तामा उत्साह आउनेछ, नयाँ पुस्ताले पार्टीप्रति विश्वास गर्नेछ र आम नागरिकमा पनि कांग्रेसप्रतिको भरोसा बलियो हुन सक्छ।
एकताले पार्टीभित्रको अनावश्यक शक्ति संघर्ष घटाएर नीति, कार्यक्रम र जनसेवामा ध्यान केन्द्रित गर्न सहयोग पुर्‍याउनेछ।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा—कांग्रेस बलियो भयो भने लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धा बलियो हुन्छ।

निष्कर्ष

नेपाली कांग्रेसलाई आज विभाजनभन्दा एकता, आरोपभन्दा संवाद, गुटभन्दा संगठन र व्यक्तिभन्दा विचार आवश्यक छ।
गगनजी र देउवाजी फरक धारका प्रतिनिधि हुन सक्नुहुन्छ, तर दुवैको साझा घर नेपाली कांग्रेस हो। राजनीतिक यात्रामा मतभिन्नता हुनु स्वाभाविक हो, तर एउटै लोकतान्त्रिक शक्तिलाई कमजोर बनाउने गरी मतभिन्नता बढ्नु उचित हुँदैन।
त्यसैले मेरो हार्दिक आग्रह छ—
गगन पक्ष र देउवा पक्ष एकअर्कालाई हराउने होइन, कांग्रेसलाई जिताउने बाटोमा लागौँ।
एकअर्कालाई कमजोर बनाउने होइन, पार्टीलाई बलियो बनाऔँ।
गुटको राजनीति होइन, विचारको राजनीति गरौँ।
व्यक्तिको जयजयकार होइन, संगठन र जनताको सेवा गरौँ।
आजको आवश्यकता कसले कसलाई जित्यो भन्ने होइन; नेपाली कांग्रेसले जनताको विश्वास कसरी जित्ने भन्ने हो।
अन्ततः कांग्रेसभित्रका सबै नेता, कार्यकर्ता र शुभेच्छुकले एउटा कुरा मनन गरौँ—
“नेता फरक हुन सक्छन्, विचार फरक हुन सक्छ; तर पार्टी र लोकतन्त्रको हितमा हाम्रो लक्ष्य एउटै हुनुपर्छ।”
यही भावनाका साथ गगन पक्ष र देउवा पक्षसहित नेपाली कांग्रेसका सम्पूर्ण नेता–कार्यकर्तालाई आपसी सम्मान, संवाद, सहकार्य र एकताको बाटोमा अघि बढ्न हार्दिक आग्रह गर्दछु।

एकताबद्ध कांग्रेस—बलियो संगठन।
बलियो संगठन—जनताको भरोसा।
जनताको भरोसा—लोकतन्त्रको बलियो आधार।
— नृप वड